SpaceX, ABD Federal İletişim Komisyonu’na (FCC) sunduğu bir raporda, Starlink uydularının 2025 yılı boyunca yaklaşık 300 bin çarpışmadan kaçınma manevrası gerçekleştirdiğini açıkladı. Bu rakam, 2024’te kaydedilen yaklaşık 200 bin manevraya kıyasla yüzde 50’lik bir artış anlamına geliyor. Artışın temel nedeni, alçak Dünya yörüngesinin Amerikan ve Çinli rakip uydu takımyıldızlarıyla giderek daha fazla dolması. Çin uyduları başlıca risk kaynağı olarak öne çıkıyor
Raporda, çarpışma riskinin en büyük kaynaklarından biri olarak Çin menşeli uydular ve uzay nesneleri gösteriliyor. Haziran–Kasım döneminde Starlink’in yörüngesini değiştirmesine neden olan 20 nesnenin 7’sinin Çin kaynaklı olduğu ve bunların toplamda 3.732 manevraya yol açtığı belirtiliyor. SpaceX, özellikle Shanghai Lanjian Hongqing Technology şirketine ait Honghu-2 uydusunun, Starlink araçlarıyla binin üzerinde yakın geçişe sebep olduğunu vurgulanıyor.
Gerilim, 9 Aralık’ta yaşanan tehlikeli bir yakınlaşmayla daha da belirginleşti. Yeni fırlatılan bir Çin uydusu, 560 kilometre irtifada bulunan Starlink-6079’un yalnızca 200 metre yakınından geçti. Starlink mühendisliğinden sorumlu başkan yardımcısı Michael Nicolls, Çinli operatörlerin mevcut uydularla hiçbir koordinasyon ya da yörünge çakışma önleme iletişimi kurmadığını söyledi.
SpaceX, FCC’ye sunduğu raporda, çarpışmaların önlenebilmesi için operatörler arasında tutarlı veri paylaşımı ve güvenilir iletişimin hayati önemde olduğunu ifade ederken, Çinli ve Rus operatörlerin bu bilgileri paylaşma konusunda çoğu zaman isteksiz davrandığını belirtiyor.
Uzmanlar: Mevcut gidişat sürdürülebilir değil
Halihazırda 9.400’den fazla uydu işleten ve yörüngedeki aktif uzay araçlarının yaklaşık yüzde 65’ini oluşturan Starlink’in büyüklüğü, uzmanları endişelendiriyor. İngiltere Southampton Üniversitesi’nden Prof. Hugh Lewis, bu manevra sayısını olağanüstü yüksek olarak nitelendirdi ve SpaceX’in bu hızla devam etmesi halinde 2027’de yılda 1 milyon manevraya ulaşabileceğini öngördü ve sistemin sürdürülebilir olmadığını vurguladı.
SpaceX’in, sektör genelinden çok daha katı bir çarpışma önleme eşiği kullandığı da raporda yer aldı. Şirket, risk oranı 10 milyonda 3 seviyesine ulaştığında manevra başlatırken, sektörde yaygın kabul gören eşik 10 binde 1.
Kanada’daki Regina Üniversitesi’nden astronomi profesörü Samantha Lawler ise Starlink’in uzaydaki baskın konumunun jeopolitik sonuçlarına dikkat çekti. Lawler, “Uzay Antlaşması’na göre herkes uzayın her bölgesine erişebilmelidir; ancak fiiliyatta uzayın büyük kısmı tek bir aktör tarafından kontrol ediliyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Yörüngedeki trafik daha da artacak
Bunlara rağmen, yörüngedeki trafiğin daha da yoğunlaşması bekleniyor. Çin’in devlet destekli Guowang projesi 13.000, Şanghay merkezli Qianfan girişimi ise 2030’a kadar 15.000’den fazla uydu fırlatmayı hedefliyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne sunulan belgeler, Çin’in 200.000’den fazla internet uydusu fırlatmayı planladığını gösteriyor.
